Nauka przez zabawę – dlaczego warto grać z dziećmi?
Wspólna gra uczy współpracy, czekania na swoją kolej i przestrzegania zasad.
Dlaczego warto bawić się z przedszkolakiem?
Zabawa jest naturalną i najważniejszą formą aktywności małego dziecka. To właśnie podczas zabawy przedszkolak poznaje świat, uczy się nowych rzeczy, rozwija swoje umiejętności i nawiązuje relacje z innymi. Gry i zabawy nie są więc jedynie sposobem na spędzenie wolnego czasu – stanowią ważną część codziennego rozwoju dziecka.
Gry dostosowane do wieku pomagają rozwijać koncentrację, pamięć, spostrzegawczość, logiczne myślenie oraz koordynację ruchową. Podczas wspólnej zabawy dziecko uczy się także czekania na swoją kolej, przestrzegania ustalonych zasad i radzenia sobie z emocjami, szczególnie wtedy, gdy nie zawsze wygrywa.
Gry uczą współpracy
Wspólna gra jest doskonałą okazją do rozwijania umiejętności społecznych. Dziecko uczy się, że podczas zabawy trzeba uwzględniać także potrzeby innych osób. Poznaje znaczenie takich pojęć jak „moja kolej”, „twoja kolej”, „razem” czy „pomagam”.
W grupie przedszkolnej gry mogą również uczyć dzieci rozwiązywania prostych konfliktów. Przedszkolak stopniowo zaczyna rozumieć, że nie zawsze można mieć pierwszeństwo i że przegrana nie oznacza porażki. Najważniejsza jest wspólna zabawa i satysfakcja z podejmowania działania.
Gry rozwijające pamięć i spostrzegawczość
Dla najmłodszych świetnie sprawdzają się memory, układanki, puzzle oraz zabawy typu „Co zniknęło?”. Można wykorzystać przedmioty znajdujące się w sali lub w domu.
Przykładowa zabawa: na stole układamy kilka przedmiotów. Dziecko przez chwilę je obserwuje, następnie zamyka oczy, a dorosły zabiera jeden przedmiot. Zadaniem dziecka jest odgadnięcie, czego brakuje. Takie proste ćwiczenie rozwija pamięć, uwagę i umiejętność obserwowania szczegółów.
Gry pamięciowe, dopasowywanie i układanki wspierają uwagę oraz pamięć.
Zabawy matematyczne
Matematyka wcale nie musi oznaczać siedzenia przy stoliku i wykonywania zadań. Dla przedszkolaka może być przede wszystkim dobrą zabawą. W codziennych sytuacjach możemy zachęcać dziecko do liczenia klocków, porównywania, gdzie jest „więcej”, a gdzie „mniej”, segregowania przedmiotów według koloru lub wielkości, układania przedmiotów od najmniejszego do największego, rozpoznawania podstawowych figur geometrycznych oraz tworzenia prostych rytmów, np. koło–kwadrat–koło–kwadrat.
Gry słowne i zabawy rozwijające mowę
Rozwój mowy można wspierać również poprzez zabawę. Dobrym pomysłem są zagadki, rymowanki, kończenie rozpoczętych zdań, naśladowanie odgłosów zwierząt czy zabawa w „Co widzę?”. Możemy również wybrać dowolny przedmiot i wspólnie z dzieckiem opisywać go: jaki ma kolor, kształt, do czego służy i gdzie można go znaleźć.
Gry nie muszą być skomplikowane
Najlepsza zabawa nie zawsze wymaga drogich zabawek czy skomplikowanych planszówek. Wiele ciekawych gier można przygotować samodzielnie. Kartka papieru, kredki, kilka klocków, piłka czy pudełko mogą stać się podstawą wspaniałej zabawy.
W przypadku najmłodszych dzieci, szczególnie trzylatków, najważniejsze jest dostosowanie zabawy do ich możliwości. Zasady powinny być proste, a czas zabawy niezbyt लंबा. Dziecko powinno mieć możliwość odniesienia sukcesu i doświadczenia radości ze wspólnego działania.
Proste gry matematyczne mogą być świetną okazją do nauki liczenia i klasyfikowania.
Zabawa ważniejsza niż wygrana
W przypadku małych dzieci warto pamiętać, że najważniejszym celem gry nie powinno być zwycięstwo. Przedszkolak dopiero uczy się radzenia sobie z emocjami związanymi z wygraną i przegraną. Dorosły może pokazywać dziecku, że przegrana jest naturalną częścią gry. Można powiedzieć: „Tym razem wygrał kolega, ale świetnie się bawiłeś” albo „Spróbujemy jeszcze raz?”. Takie podejście pomaga dziecku budować pewność siebie i uczy wytrwałości.
Wspólna zabawa buduje relację
Gry i zabawy mają jeszcze jedną bardzo ważną wartość – zbliżają dzieci i dorosłych. Kilkanaście minut wspólnej zabawy bez telefonu, telewizora i innych rozpraszaczy może być dla dziecka bardzo cennym czasem. Podczas zabawy dziecko czuje, że dorosły jest zainteresowany tym, co robi. Może opowiadać, zadawać pytania, śmiać się i dzielić swoimi pomysłami.
Pamiętajmy – dziecko najlepiej uczy się wtedy, gdy dobrze się bawi!
Gry i zabawy są dla przedszkolaka nie tylko źródłem radości, ale również doskonałą okazją do zdobywania nowych doświadczeń. Rozwijają pamięć, mowę, sprawność ruchową, myślenie, kreatywność oraz umiejętności społeczne. Dlatego warto każdego dnia znaleźć chwilę na wspólną zabawę. Nie musi być długa ani skomplikowana. Najważniejsze, aby była dostosowana do wieku dziecka, dawała mu poczucie sukcesu i sprawiała przyjemność.
Bo dla dziecka zabawa to nie tylko zabawa – to jego sposób na poznawanie świata.
Opracowała: Agnieszka Arendarska
BIBLIOGRAFIA
• Bogdanowicz Z., Zabawy dydaktyczne dla przedszkoli, materiały dla nauczycieli, WSiP, Warszawa 2007.
• Chauvel D., Michel V., Gry i zabawy w przedszkolu. Rozwijanie spostrzegawczości, kreatywności i inteligencji, Cykady, Warszawa 1999.
• Andrychowska-Biegacz J., Gry i zabawy rozwijające dla dzieci młodszych. 50 przykładów zajęć do praktycznego wykorzystania, Wydawnictwo Oświatowe FOSZE, Rzeszów 2006.
• Gruszczyk-Kolczyńska E., Edukacja matematyczna dzieci. Dziecięca matematyka. Książka dla rodziców i nauczycieli, WSiP, Warszawa 1997.
• Ośrodek Rozwoju Edukacji, Edukacja przez zabawę – materiały dotyczące nauki poprzez zabawę i zabaw dydaktycznych.
• Ośrodek Rozwoju Edukacji, Wychowanie przedszkolne – wybór materiałów i publikacji dotyczących pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym.
Ilustracje: autorskie ilustracje graficzne przygotowane na potrzeby niniejszego materiału.